Osteoporoz, kemiklerin yoğunluğunu kaybetmesiyle birlikte zayıflayıp kırılgan hale geldiği bir iskelet hastalığıdır. "Kemik Erimesi" olarak da bilinir. Zamanla kemik dokusunun incelmesi ve kütlesinin azalması, kemiklerin kolayca kırılmasına neden olur. Özellikle yaşlılarda görülen bu hastalık, en sık omurga, kalça ve bilek gibi bölgelerde kırıklarla kendini gösterir. 20 Ekim Dünya Osteoporoz Günü’nde osteoporoz hakkında detaylı bilgileri bu yazımızda senin için derledik. 

Osteoporoz Nedir?

Osteoporoz, kemiklerin yoğunluğunun ve gücünün azalmasıyla karakterize bir iskelet hastalığıdır. Kemik dokusunun incelmesi ve kırılgan hale gelmesi sonucu kemiklerde kırık riski artar. En yaygın olarak yaşlılarda, özellikle menopoz sonrası kadınlarda görülür. Kemik erimesi olarak da bilinen bu hastalık, genellikle kemik yoğunluğunun azalmaya başlamasıyla belirti göstermeden ilerler ve kırık meydana geldiğinde fark edilir.

Kemikler sürekli olarak yenilenen canlı dokulardır. Vücudumuz, genç yaşlarda eski kemik dokusunu yıkar ve yenisini yaparak kemikleri güçlü tutar. Ancak yaş ilerledikçe bu süreç yavaşlar ve yeni kemik yapımı eski kemik yıkımına yetişemez. Sonuç olarak, kemik kütlesi ve yoğunluğu azalır. Kadınlarda özellikle menopoz sonrası östrojen seviyesinin düşmesi kemik kaybını hızlandırır.

Osteoporozun Nedenleri Nelerdir?

Osteoporoz gelişimini tetikleyen birçok faktör vardır. Bunlar arasında genetik faktörler ilk sırada gelmektedir. Ailede osteoporoz öyküsü olan kişilerde bu hastalığın görülme olasılığı daha yüksektir. Bunun dışında hormon düzeyleri de hastalığı tetikleyen ana sebepler arasındadır. Kadınlarda östrojenin, erkeklerde ise testosteronun azalması kemik kaybına neden olur. Menopoz sonrası kadınlar, östrojen seviyesinin düşmesi nedeniyle yüksek risk altındadır.

Beslenme de osteoporoz oluşumuna neden olabilecek sebepler arasındadır. Yetersiz kalsiyum ve D vitamini alımı, kemiklerin yeterince güçlenememesine neden olur. Kalsiyum, kemik yapısının önemli bir bileşenidir. D vitamini ise kalsiyumun vücut tarafından emilmesine yardımcı olur.

Kemik yoğunluğu doğal olarak yaşlandıkça azalır. Özellikle 50 yaş üzeri kadınlar ve 65 yaş üzeri erkekler risk altındadır. Tüm bunların yanında fiziksel hareketsizlik, aşırı alkol ve sigara tüketimi gibi yaşam tarzı faktörleri de hastalığında gelişim aşamasında öne çıkabilmektedir. 

Osteoporoz Belirtileri Nelerdir?

Osteoporoz, kemikler oldukça zayıflayana kadar belirgin bir semptom vermez. Ancak kemik erimesi ilerledikçe bazı belirtiler ortaya çıkabilir:

• Sırt ağrısı: Özellikle omurga kemiklerinde çökme veya kırılma nedeniyle meydana gelir.
• Boy kısalması: Omurgadaki kırıklar nedeniyle zamanla boyda kısalma olabilir.
• Kamburluk: Omurganın eğrilmesi sonucu kambur bir duruş ortaya çıkabilir.
• Kemik kırılmaları: Osteoporoz nedeniyle özellikle kalça, bilek ve omurga kemiklerinde ani düşme sonucu kırıklar meydana gelebilir.

Osteoporoz tanısı genellikle kemik mineral yoğunluğu ölçümü ile konur. Bu test, kemiklerin ne kadar yoğun olduğunu ve kırık riskinin ne kadar yüksek olduğunu gösterir. Yaygın olarak kullanılan tanı yöntemi DEXA (Çift Enerjili X-Işını Absorpsiyometri) adı verilen bir tarama testidir. Bu test, düşük seviyede radyasyon kullanarak kemik yoğunluğunu ölçer ve kişinin osteoporoz riskini belirler.

Osteoporoz Tedavisi Nasıl Yapılır?

Osteoporoz tedavisi, kemik kaybını yavaşlatmayı, kemik yoğunluğunu artırmayı ve kırık riskini azaltmayı amaçlar. İlaçlar, hastalıkla ilgili ilk başvurulan tedavi yöntemlerinden biridir. Örneğin bifosfonatlar Osteoporoz tedavisinde en sık kullanılan ilaçlardır. Kemik yıkımını yavaşlatarak kemik kaybını durdururlar. Denosumab kemik yıkımını önleyen başka bir ilaçtır ve altı ayda bir enjeksiyon şeklinde uygulanır. Ek olarak Hormon Replasman Tedavisi (HRT), menopoz sonrası kadınlarda östrojen hormonu seviyesini artırmak amacıyla kullanılır.

Kalsiyum ve D vitamini kemik sağlığı için çok önemlidir. D vitamini, kalsiyumun bağırsaklardan emilmesine yardımcı olur. Bu nedenle yeterli miktarda alınmaları gereklidir.

Osteoporoza bağlı ciddi kırıklar varsa cerrahi müdahale gerekebilir. Özellikle kalça kırıkları gibi durumlarda cerrahi tedavi sıklıkla uygulanır.