“Nasıl Erkek Olunur?” diye bir rehber çıksa eleştiri yağmuruna tutulur ve aynı oranda da övgü alırdı. Sebeplerini tahmin ediyorsundur: Bu kadar çok konuşulan ve tartışılan bir konuda iki kutup da kalabalık. Herkesin bir fikri var. Her fikir farklı. Herkesin bir beklentisi var -ki beklentiler de farklı. Temelde ise bir yandan “değişim” sesleri yükseliyor, öteki yan “dönüşüm” diye savunuyor. İnsanın kim olduğu sorgusu yetmezmiş gibi bir de cinsiyetini ve rollerini tanımlamak zorunda kaldığı bu çağda neler konuşulduğuna genel hatları ile bir bakalım.

Krizin Anatomisinde Üç Çatallanma

Erkekliğe yüklenen pek çok anlam ezberden geliyor. Değişen bu dünyada artık bilimsel olarak da bazı gerçekleri biliyor olsak bu ezberlerden kopmak da mümkün olmuyor. Bu da bir çatışma doğuruyor:

Güç- Şefkat İkilemi: Geleneksel yapı erkeğin sert olmasını bekliyor ama iş dünyası ve ilişkiler duygusal bir olgunluk mertebesine ulaşılmasını bekliyor. 

Kazanç - Kimlik Sürtüşmesi: Global çapta artan ekonomik belirsizlikler kazancı zorlaştırıyor. Erkeğin omuzlarına yüklenen bu yük giderek daha çok ağırlaşıyor. Bu da varoluşsal bir sorunsalı tetikliyor: “Ben kimim? Neye hizmet ediyorum?”

Başarı - Aidiyet Yarışı: Birbirini desteklemesi gereken bu ikili, kazanan kontenjanı tek kişilik olan savaşlarda aidiyet duygusunun, başarının ardında kalmasını sağlıyor. Ekip ruhu ile ilerlemek yerine tek başına bir mücadele baskın model oluyor. 

Görünen bu tablo, kişinin kendi isteklerinin ve benimsediği değerlerin dış dünya ile çatışmasını açıkça yansıtmaya yetiyor. 

Sosyal Medya Etkisi Az mı?

Hiç değil. Algı mimarları tarafından verilen tavsiyelere sürekli maruz kalmanın fikirlerini etkilemediğini düşünüyorsan yanılıyorsun. Üstelik onları sürekli duymanda algoritmanın da payı var. Daha yüksek sesle dile getirilen keskin söylemler ne yazık ki sosyal medyada daha çok duyuluyor. Sürekli nasıl olman gerektiği konusunda direktifler veren seslerin aksine iyi rol modeller bilmediğini söyleyebilen, özür dileyebilen, zayıflık sanılan ama aslında dürüstlüğün göstergesi olan davranışlarda bulunuyor. Bu yüzden:

• Her konuda %100 emin konuşan,
• Aşağılamakta beis görmeyen,
• Para ve ün sahibi olmayı ahlaklı olmanın üstünde gören,
• Eleştiriyi asla kabul etmeyen kişileri gördüğün zaman onları dinlememeni öneririz. 

Bu Ülkede Erkek Olmak

Türkiye’de erkek olmanın biçimi ezelden beri duygularını saklayan ama güvenilir bir liman da olabilen profillerin örnekleri üzerinden anlatılır. Bunu ailede, mahallede, sosyal medyada ve hatta diziler ve şarkılarda bile görmek mümkün. 

Fakat bu sarsılmaz olsun istenilen “dağ”, afetlerde elini taşın altına koyan gönüllü, baba-çocuk bağını güçlendiren yeni kuşak ve bakımı paylaşan beyaz yaka olduğunda da yadsınmıyor. İşte, bu yüzden burada erkeklikle ilgili tüm ezberlere rağmen bir dönüşüm fırsatı bulunduğunu söylemek mümkün. 

Duygu Kaslarını Kaybetmemek

Bu ezberler, bir insanın doğasından ayrı düşünülemeyecek olan duygular konusunda da erkeklerin yalnızlaşmasına sebep oluyor. Yardım isteyen bir erkek zayıf bir erkek anlamına gelebiliyor. Oysa kontrolsüz bir katılık yerine, kontrollü bir esneklik daha doğru bir yapılanma sağlar. Bu yüzden de güvenilir bir erkek grubu içinde kendini ifade edebilmek “Alfa Erkek Nasıl Olunur?” söylevlerinden çok daha büyük bir katkı sağlar. 

Yeni Nesil Rol Modellere Bakmak

Çağ değiştikçe kimliklerin değişmesi de kaçınılmaz oluyor. Her bir kavram yeniden anlam bulabiliyor, her bir oluş dönüşüm geçirebiliyor. Erkekliğe bakış açısından da yeni bir rol model olacak kadar etkili farklı profiller var.

Bakımı Karşılayan Lider: Ekibi ya da ailesi için şefkat göstermekten kaçınmayan ama sınır koymayı da ihmal etmeyen profiller var. Kriz anlarında sakin kalması, öğretici olduğu kadar huzur vermesi güçsüzlüğü değil, bilgeliği temsil edecek kadar etkilidir.

Takım Kaptanı: Hiçbir başarıyı tek başına sahiplenmek istemez. Her şeyi ekibi ile paylaşır. Egosundan önce üretkenlik ve verimlilik için gerekli koşulları sağlamakla ilgilenir. Sorumluluk almaktan çekinmez.

Üretken Zihin: Faydadan yanadır. Güçlenmek, kaslanmak, daha sert ve korutucu görünmek için yapılması gerekenler yerine bilim, teknoloji, zanaatle vaktini geçirir.

Sanatçı ve Hassas: “Erkek adam ağlamaz.” mitini tek kalemde geçersiz kılar. Duygularını saklamaz, hüznünü de estetik ve mizaha dönüştürür. 

Ahlaklı Girişimci: “Kazan - kazan” dengesini savunur. İşte hem çalışanı hem müşteriyi, evde her bir aile bireyini, arkadaşları arasındaki çatışmalarda iki tarafı da düşünerek hareket eder. 

Belki Alışkanlıkları Değiştirme Vaktidir

Ne öğretildiğinden çok nasıl olunması gerektiğine odaklanmak doğruyu bulmayı sağlar. Belki senin de doğru olana odaklanman ve çevrende de bunu teşvik etmen gerekir.

Örneğin; bütün geçimi sağlamak gibi zorlu bir uğraşta yorgunluklarını kabul edebilir ve bu yükü bölüşmek isteyebilirsin. İş yerinde hata yapmamak için kendini her açıdan zorlamak yerine yardım isteyebilir ve ortak bir çabanın veriminden faydalanabilirsin. Toksik düşünceler ile aslında önce kendini onaylatma çabasında olan insanlar yerine bu dönüşüme yatkın olan erkeklerin fikirlerini dinleyebilir ve onlarla bir araya gelebilirsin.

Tüm bunlar bir daha halı sahaya, spor salonuna gitmemek; bilgisayar oyunu, video oyunu oynamamak anlamına gelmiyor. Yani, sevdiğin şeyleri gerçekten severek yapıyorsan onları sadece “Yeni Nesil Model Erkeklik” için terk et, demiyoruz asla. Sadece ahlaki, duygusal ve düşünsel açıdan hem bugün hem de gelecek için dönüşüme göndermen gereken alışkanlıklarını terk etmende fayda olabileceğinden bahsediyoruz.

Unutma, bu da bir günde olmayacaktır. Yine de başlamak, bitirmenin yarısıdır. :)