Yoğun iş temposu, sınav dönemleri, günlük koşuşturmanın yorgunluğu, stresli zamanlar… Bunlar ve daha pek çok sebep aile ile vakit geçirmenin önünde engel olabiliyor. Bazen durup da “En son ne zaman birlikte bir şey yaptık?” diye sorduğunda belleğinde çok geriye gitmen bile gerekebiliyor. Oysa aile ile vakit geçirmenin hayat boyu süren katkılarını düşünürsek konunun sadece “sevdiklerimize vakit ayırmak” ile sınırlı olmadığını görüyoruz. 

Ritüel ile Rutin Arasındaki Ayrım

Aile ile vakit geçirmenin psikolojik gücüne değinmeden önce bu birbirine karıştırılması çok mümkün olan iki kavramı açıklayalım.

Ritüel ve rutinlerin birbiri ile benzeyen ve karıştırılmasına sebep olan tarafı düzen ve öngörülebilirlik sağlamasıdır. İkisi için de bu gereklidir. Ancak rutin, herhangi bir şeyi belli bir periyot içinde yapmaktan ibaretken ritüel, o şeyin bir anlam ve duygu yüklenmesiyle yapılmasıdır. 

Örneğin, her akşam yatmadan önce dişlerini fırçalaman bir rutindir. Ancak her akşam dişlerini fırçalarken aynı zamanda yaşadığın o gün içinde seni en çok mutlu eden anları bilinçli bir farkındalık ile düşünüyorsan o zaman bu rutin bir ritüele dönüşür.

Kısaca, belli bir eylemi belli bir periyotta duygu ve anlam yükleyerek, bir değer bağlamı içinde yapmak ritüeldir. 

Aile Ritüellerinin Nasıl Bir Rolü Var?

Yazının başında da dediğimiz gibi, yaşam boyu süren meşguliyetler bizi asla bırakmıyor. Üstelik bu meşguliyetler kişiden kişiye, yaş grubuna göre de değişiyor. Bir ebeveyn için o günün en yorucu işi alışveriş ve yemek yapmak olurken diğerininki uzun süren bir toplantı olabilir. Küçük bir çocuğun en büyük can sıkıntısı oyuna vakit kalmayacak kadar çok ödevi olmasıyken genç bir yetişkinin stresörü gireceği bir iş mülakatı olabilir. 

Görüleceği üzere, bir ailede herkesin başka bir ritmi, temposu ve bunlarla birlikte akan bir melodisi var. Bu melodi bazen öfke bazen neşe bazen hüzünlü notlardan meydana geliyor da olabilir. Yani mesele sadece sorumluluklar değil, duygular da olabiliyor. 

İşte aile ritüelleri tam da bu noktada herkesi hizalayan, birbirinin çekim alanına girmesini sağlayarak çemberin dışında kalan her şeyden aile bireylerini arındıran aktiviteler oluyor. Dolayısıyla, o gün ya da o haftanın gündemi aile bireylerinin her biri için farklı olsa da hepsinin bir arada olduğu zamanda tüm bu meşguliyetlerle ilgilenmeye bir mola veriliyor.

Aile Ritüelleri Neden İşe Yarıyor?

Öngörülebilir ve Güvenli

Hiç kimse kaos istemez. Hiçbir şeyin yolunda gitmediği zamanlarda bile yolunda giden tek bir şey ile rahatlamaya çalışır. Aile ritüellerinin de hayatın kaosundan kaçmak için bir arka kapı sunduğunu söyleyebiliriz. Her şey kaotik ya da çok hızlı olsa da evde işleyen bir düzen vardır. Bunu sağlayan aile ritüelleri, aile bireylerinin daha huzurlu olmasını sağlamanın yanı sıra, araştırmalar üzerinden de gösterildiği gibi ailenin dayanıklı olmasını sağlayan temel etkenlerden biri. Ritüeller anlam, bağlılık ve iş birliği süreçlerini canlı tutarak hem düzeni koruyor hem de ailenin uyumunu kolaylaştırıyor. 

Anlam ve Kimlik

Hafta sonu sabah kahvaltıları, film geceleri, akşam yemeğinde aynı masanın etrafında olmak… Bunlar ve birlikte düzenli olarak yapılan her ritüel o aile için “Biz buyuz.” hissini uyandırıyor. Bu da aslında aidiyet duygusunun temelini oluşturuyor ki bu aslında psikolojik iyi oluşun da temel taşlarından biri demek. 

Duygu Düzenleme ve Stres Azaltma

Ritüeller, bizi maraton koşucusu kılan yoğun tempoya verimli ve pozitif bir mola ver meyi sağlar. Bu sayede harcadığımız enerjiyi depolayacak vakti de kazanmış oluruz. Özellikle de farkındalık, minnettarlık ve bağlılık hissini artırarak kaygıyı azaltabilir.

Aile Ritüelleri Nasıl Olmalı?

Anlamlı Olmalı

Sadece yapmak için yapmanın bir anlam ifade ettiğini düşünmemelisin. Yapacağınız etkinlik her ne olursa olsun hepinizde bir aidiyet, anlam duygusu uyandırmalı. 

Öngörülebilir Olmalı

Zamanını ve biçimini belirleyip buna sadık kalmalısınız. Elbette esnemesi mümkün, hatta bazen aksaması da mümkün olabilir ama genel olarak belli bir paterni izlediğinizde hepiniz bu ritüeller için kendinizi ayarlama alışkanlığı da kazanacaksınız.

Katılım Olmalı

Ailedeki herkesin katılabildiği türden bir aktivite seçmek önemli. Burada rol dağılımları değişebilir ama aktivitenin kendisi sabit kalmalı. Örneğin film gecesi yapılacaksa her hafta bir başka kişi filmi seçebilir, bir diğeri mısır patlatabilir. Değişen roller çocukların öz düzenleme ve sosyal becerilerini de destekler.

4 Mikro Aile Ritüeli Önerisi

Ne yapacağın konusunda kararsızsan belki sana fikir verebiliriz.

30 Dakika Telefonsuz Sofra

Her gün akşam yemeğine oturduğunda herkes telefonlarını sessize alsın ve günün üç olayını anlatsın. Kimin ne öğrendiği, o gün kime yardım ettiği gibi sorular sohbetin derinliğini ve anlamını güçlendirecektir.

Film Ritüeli

Biri filmi seçsin, biri içecekleri hazırlasın, biri de mısır patlatsın. Ortak ve anlamlı bir şekilde ailece vakit geçirmenin yanı sıra iş bölümü ve sorumluluk duygusu da desteklenecektir.

Teşekkür Kavanozu

Herkes haftada bir kere bu kavanoza minnet duyduğu şeyleri yazıp atsın. Ay sonunda bunları toplanıp ailece okumak farkındalık ve olumlu duyguları tetikleyecektir. 

Pazar Yürüyüşleri

Mahallenin içinde iki sokak yürümek, parkta gezinmek ya da her hafta başka bir lokasyon keşfetmek olabilir planınız ama bunu aksatmadan ve ailece yapmanız gerekli. Böylece hem daha fazla vakit geçirmiş hem de daha çok paylaşımda bulunmuş olursunuz.

Ailece vakit geçirmenin en anlamlı, verimli, hem birbirinizi destekleyen hem de kişisel olarak gelişmenizi sağlayan bu halini yaşamak istiyorsan sen de hemen bir ritüel belirlemek için aile üyelerini etrafına toplayabilirsin.