Aile, bu hayattaki en değerli hazinemiz ve en güvenilir sığınağımız olsa da bazı zamanlarda çatışmadan kaçmak imkansızdır. Herkesin farklı sorumlulukları, farklı zorluklarla mücadelesi, farklı duygu ve düşünceleri vardır. Bir aile olunsa da bireyselliğin getirdiği farklı renkler, bazen muazzam bir resmin karmaşık bir çizime dönüşmesine sebep olabilir. Peki, bu karmaşa nasıl düzeltilir? Genellikle sessizce kavga etmek ve açıkça diyalog kurmak şeklinde iki farklı yol izlenir ve yine genellikle, sessiz kavga daha çok tercih edilir. Peki, bu doğru mu? Olması gereken nedir? Biraz detaya inelim.

Sessiz Olsa Bile Her Kavganın Bir Bedeli Var 

Özellikle de “çocukların yanında” olunduğu zaman bilhassa kullanılan bir yöntemdir. Ne de olsa sessiz bir kavgada kimse kimseye bağırmaz, tansiyon yükselmez, gerilim büyük jest ve mimiklerle dışa vurmaz. Bu sayede de çocukların gergin bir ortamdan tamamen korunduğu düşünülür ama pek de öyle değildir.

Sessiz bir kavga, konuşulmayan duyguları harlar. İçten içe öfke alevi yanmaya devam eder. Bunun dışa vurumlarının olmaması mümkün değildir: Göz devirmeler, sarkastik cevaplar, manidar suskunluklar… İşte bunların her biri bir tepkidir ve çocukların korunması istenen gerginliğin, çocuklar tarafından kaçınılmaz olarak anlaşılmasına sebep olur. 

Tek sorun bu da değil: Üzerine konuşulmayan her şey kartopu etkisi ile büyümeye devam eder. Gerilim artar, mesafeler büyür. Yani, o an için durumu en az hasarla kurtaracak bir senaryo, zaman içinde daha büyük sorunların kapıya dayanmasına sebep olur.

Açık Diyalog İyileştirir

Açık diyalog kurmak, o anki gerilimin kontrolünü ele almak ve en sağlıklı çözümü bulmak için uygulanacak yoldur. Bu noktada kimin haklı olduğu üzerine bir tartışmadan nasıl çözüm bulunacağını sorgulayan bir uzlaşmaya geçiş yapılır. Duyguların boyunduruğundan çıkılır ve onlar oldukları gibi kabul edilerek kontrol edilir. 

Bu durum çocuklar için de harika bir örnek teşkil eder: “Duygulardan korkmaya gerek yok, onlar hakkında konuşabilir ve onları yönetebilirsin.” mesajı verir. Küçük aksaklıklar kadar büyük çatışmaların da bir çözüm yolu olduğunu, bunu da ancak konuşarak bulmanın mümkün olduğunu gösterir. Hataları itiraf etmek cezayı değil, çözümü ve anlayışı getirir. Birbirini daha iyi anlayan iki insan arasında bir özür ile uzlaşı bağlayıcı olur ve sorun, büyümeden, gerilim artmadan son bulur. 

Ebeveynlerin Çatışması: Evin Genel Atmosferi

Ebeveynler arasında bir sorun olduğu zaman, bu durum genellikle evin genelini etkiler. Çocuklar evde bir gerilim anından sonra gelse bile durumu hissetmeleri kaçınılmaz olur. 

Bu noktada durumu daha yapıcı bir şekilde ele almak için öncelikle açık diyalog kurmak için doğru zamanı seçmek gerekir. Çok yorgun, aç hissedilen, konudan bağımsız başka bir stres gündemi olan zamanlarda konuşmanın ertelenmesi iyi olabilir. Benzer şekilde çocukların yanında konuşmak ve hele de onların hakemliğini istemek işleri kötüye götürebilir ve çocukları da olumsuz etkiler. Son olarak kişiler, birbirlerinin kişilikleri üzerinden değil, davranışları üzerinden konuşmalıdır. 

Günün sonunda, görece sakin bir zamanda ve ortam uygunken “Sen zaten hep geç kalırsın.” demek yerine, “Geç kaldığın için endişelendim.” demek tüm konuşmanın seyrini bambaşka bir boyuta taşıyacak yapıcı bir adım olur. 

Ebeveynlerin Çatışması: Evin Genel Atmosferi

Ebeveynler arasında bir sorun olduğu zaman, bu durum genellikle evin genelini etkiler. Çocuklar evde bir gerilim anından sonra gelse bile durumu hissetmeleri kaçınılmaz olur. 

Bu noktada durumu daha yapıcı bir şekilde ele almak için öncelikle açık diyalog kurmak için doğru zamanı seçmek gerekir. Çok yorgun, aç hissedilen, konudan bağımsız başka bir stres gündemi olan zamanlarda konuşmanın ertelenmesi iyi olabilir. Benzer şekilde çocukların yanında konuşmak ve hele de onların hakemliğini istemek işleri kötüye götürebilir ve çocukları da olumsuz etkiler. Son olarak kişiler, birbirlerinin kişilikleri üzerinden değil, davranışları üzerinden konuşmalıdır. 

Günün sonunda, görece sakin bir zamanda ve ortam uygunken “Sen zaten hep geç kalırsın.” demek yerine, “Geç kaldığın için endişelendim.” demek tüm konuşmanın seyrini bambaşka bir boyuta taşıyacak yapıcı bir adım olur. 

Ebeveyn - Çocuk Çatışması: Sınır Hattını Çizmek

Disiplin, çocukların sevgisine engel değildir, hatta sevginin ölçülü olmasını sağlayan bir sınırlamadır. Gerektiği dozda verildiği zaman sağlıklı bir etkisi olur. Ancak burada önemli olan sorumluluğun gerektirdiği ödevler yerine getirilmediği zaman disiplin uygulamak için kullanılan tonun incelikle ayarlanmasıdır. 

Odasını toplamayan çocuğun için “Zaten hep dağınıksın.” yargısı bir etiket olmaktan öteye gitmez. Emir kipleri kullanman seni daha iyi anlamasını sağlamaz. “Yapma, bağırma, sus” gibi doğrudan ve sadece onun eylemini sonlandırmaya yönelik uyarılar çoğu zaman işe yaramaz. 

Çocuklar da öfkelenebilir. Bu ebeveynlere karşı yapılmış bir saygısızlık değildir. Dış dünyada bir şeyi anlayamadığında ya da iç dünyasında bir şeyi anlamlandıramadığında bunu öfke ile ortaya koyabilir. Bu noktada disiplini elden bırakmamak gerekse de anlayış da devreye girmelidir. 

Neler Yapabilirsin?

Açık diyalog kurma alışkanlığını kazanmak ve ailene de aşılamak için bazı pratikleri bugünden denemeye başlayabilirsin:

• Gece yarısı, sabah uyanır uyanmaz muhasebeden uzak dur, konuşmak için bir zaman belirle.
• Yapılan davranış yüzünden yargılayıcı olma, sana nasıl hissettirdiğinden bahset.
• Eşin ya da çocuğunun söylediği şeyleri özetleyip teyit al. Örneğin; “Yani sen akşam benimle spor yapmak istiyorsun?”
• Sorunu kişilikler üzerinden tanımlama. Örneğin, sorun bütçeyse “Sen çok harcama yaptın.” demek çözüm değil, kavga getirir. 
• Açık diyalog halindeyken de tansiyon yükselebilir, biraz dur ve öyle devam et.
• Bir yargı cümlesi dahi olsa önce merak et ve arkasındaki anlamı öğrenmeye çalış.
• Güven veren ve birlik olduğunuzu hissettiren cümleleri serpiştirin: “Ben seninle aynı takımdayım.”, “Biz beraberiz.” gibi…

Öyle ya da böyle sorunlar çözülür ama bunları en doğru yöntemle çözmek bir daha tekrarlanma olasılığını da azaltır. Sessiz gerilimler yerine açık diyaloglar daha az hasar ve daha güçlü bağlar getirir.