Sabah gözümüzü açtığımız andan gece uyuyana kadar pek çok hizmet ve ürünün reklamına maruz kalıyoruz. Bazen ihtiyaç fark ettiren bu uyaranlar çok avantajlı alışverişler yapmanı sağlarken bazen de “Ben bunu neden aldım?” sorusu ile baş başa kalmana sebep olabiliyor. Burada bir kontrol mekanizmasının devreye girmesi ve yeni alışkanlıkların inşa edilmesi gerekiyor. İşte, sana bunu kazandıracak olan finansal detoks önerilerini de bu sebeple kaleme aldık.

Finansal Detoks Nedir?

Finansal detoks, para ile olan ilişkini yeniden sağlayacak olan bir yöntem. Bu çerçevede harcamalarını yeniden değerlendirmen ve gereksiz olan alışkanlıklarından vazgeçmeni sağlıyor. 

Tıpkı vücudun için yaptığın detokslarda bazı gıda maddelerinden uzaklaşman ya da dijital detoksa girince gerekli olduğu kadar ekran süresi geçirmen gibi finansal detoksta da sadece gerekli olanlara, gereken kadar harcamayı bir alışkanlık haline getirecek adımlar atmayı planlamalısın. 

En önemlisi ise yaptığın harcamaların ardında yatan nedenleri düşünmek, hangi değer duygusuyla harekete geçtiğini anlamaya çalışmak olmalı. Yani sadece tasarruf etmiş olmak, harcama alışkanlıklarını değiştirmek için ihtiyacın olan farkındalığı sağlamıyor, harcamaları neden ve nasıl yaptığına odaklanmak bu değişimi getiriyor. Sonuçta da kendini borçlar ve ödeme zorlukları içinde bulmadığın, bütçene sadık kalarak yaşadığın stressiz bir hayat oluyor. 

Neden Finansal Detoks Yapmalısın?

Biraz önce bahsettiğimiz sebepleri biraz daha açalım ve diğer başka sebeplerden de bahsedelim. Böylelikle finansal detoks yapmak için nedenlerini görür ve motivasyonunu da artırabilirsin.

Para-Değer Uyumu

Elbette, hepimiz parayı harcamak için kazanıyoruz. Ancak harcamalarda da kendimiz için en önemli olanları sıralamanın başına koymalıyız. Bu yüzden sen de harcama yapmadan önce senin için değerli olan konuları önceliklendirmelisin. Harcadığın para, esas önemli olan sağlık, aile, özgürlük, seyahat, eğitim gibi alanlara gitmiyorsa kendini frenlemek yeniden hizalanmanı sağlayabilir.

Dürtüsel Kararlardan Kaçınma

Her gün binlerce fırsat gördüğüne eminiz: “2 al 1 öde” kampanyaları, “%70’e varan indirimler”, “Son 3 ürün” gibi… Tüm bunlar zihninde bir kısayol oluşturup çok da düşünmeden harcama yapmana sebep olan tetikleyiciler. Bunlardan bir süre uzaklaşmak da bu tetikleyicilerin etkisini azaltır.

Daha Çok Birikim Yapma

Senin de herkes gibi hedeflerin vardır: Borçsuz bir yaşam, uzun bir tatil, acil durum fonu gibi… Yaptığın küçük harcamalar sen daha ne olduğunu anlamadan bu hedefler için ayrılması gereken bütçeni eritebilir. Detoks yapman ise yine bu sızıntıların önünü keser.

Finansal Esneklik Kazanma

Hayatta hiç beklenmedik durumlarla karşılaşabilirsin. Seni en çok strese sokabilecek ve finansal açıdan da zorlayabilecek bu durumlar karşısında bir nakit destek yastığının olması bu gibi durumları daha kolay atlatmanı sağlayabilir. Harcamalarını kontrol altına almak bu desteği oluşturmanda etkili bir adım olur.

Zihinsel Anlamda Rahatlık

Ne kadar çok harcarsan o kadar çok parçaya bölünürsün: Birden fazla kartın ekstresi, son ödeme tarihleri, tutarları, birbirinden farklı abonelikler ve sonunda da artık neye ihtiyacın olduğunu asla göremediğin bir ödeme kaosu… Bu durumu kontrol altına almak ay sonunu getirmende seni finansal olarak desteklemekle kalmayacak, aynı zamanda mental anlamda da rahatlamanı sağlayacak.

Finansal Detoks Yapma Önerileri

Eğer buraya kadar okuduysan harekete geçmek için bir adım atmaya niyetli olduğunu söyleyebiliriz. Bu adımını kolaylaştıracak tavsiyelerimize geçelim.

30 Günlük “Şartsız Dur” Denemesi

Almayı planladığın her şeyi almadan önce 30 gün bekle. Hepsini not alabilirsin, sepete ekleyebilirsin ama 30 gün dolmadan hiçbirini satın alma. Çoğu istek aslında 30 gün içinde söner ve bu da sana gerçekten ihtiyacın olan şeyi alman için fırsat tanır. 

Kırmızı, Sarı ve Yeşil Listeler Oluştur

Yapacağın harcamaları kategorize ederek kendine kurallar koymak tüm indirim fırsatları ve avantajlı kampanyalara karşı dürtüsel davranmanı engelleyecektir. Kırmızı listeye bu ay ne olursa olsun satın almayacağın şeyleri yaz. Sarı listeye planlı olduğu sürece alabileceklerini yaz. Yeşil listede ise temel ihtiyaçlar yer alsın. Örneğin; kıyafet alışverişin kırmızı listede yer alıyorsa bu ay hiçbir şekilde kıyafet alma. Önceliği de her zaman için yeşil listeye ver.

Dürtüsel Haritanı Çıkar

Alışveriş dürtünü en çok tetikleyen şeyleri bul. Örneğin; moralin bozuk olduğunda çok fazla alışveriş yapıyor olabilirsin. Bir AVM’ye girdiğin zaman kendini tutamıyor olabilirsin. Alışveriş uygulamalarından gelen bildirimlerden sonra mutlaka bir şeyler alıyor olabilirsin. Bunlar ya da başka ne varsa hepsini belirle ve sonra da sınırla. Eğer moralin bozuksa alışverişe yönelmek yerine yürüyüşe çık. AVM’ye çok daha az git ya da alışveriş uygulamalarının bildirimlerini kapalı tut.

Bütçeni %50-30-20 Şeklinde Böl

Aslında burada oranları kazancın ve giderlerin doğrultusunda belirlemen daha iyi olur, biz sadece örnek bir model sunuyoruz. Bu şekilde bölmek hem her şey için harcama yapmana olanak tanır hem de aşırıya kaçmamanı sağlar. Bu modele göre konuşursak da %50 zorunlu giderlere, %30 yaşam kaliteni artıracak aktivitelere ve ihtiyaçlara, %20 ise birikim ya da borçlar olacak şekilde düşünebilirsin.

Böl, Geciktir, Karar Ver

Özellikle büyük harcamalar yapacağın zaman bu stratejiyi kullan: Almadan önce 72 saat bekle. Toplam maliyeti kullanacağın gün sayısına böl ve TL/gün oranını bul, alternatiflerle kıyasla. Sürecin sonunda hala mantıklı geliyorsa alışverişini yap.

Kredi Kartını Sınırlandır

Özellikle detoks haftalarında sadece bir kredi kartı kullan ve onun da limitini kısıtla. Bu istesen de alışveriş yapmanın önüne geçer. 

Borç Ödemede Stratejik Ol

Küçük borçları daha kısa sürede kapatarak motivasyonunu artırmayı seçebilir ya da büyük olanlara girişir ve böylece toplam maliyetti daha aza indirebilirsin.

Gördüğün gibi çok da zor değil. Sen de sana en yakın gelen planı seçerek finansal detoksuna şu andan itibaren başlayabilirsin.