Cigna Finan Hemen Bilgi Al

Nasreddin Hoca’nın Fıkralarından Türkçeye Giren Deyimler

YAŞA01 Temmuz 2017

nasreddin hoca

Nasreddin Hoca fıkraları, nüktedan ve yaşamın içinden hikayeleri ile nesiller boyu bizimle. Peki bu fıkralardan çıkan ve günlük konuşmalarımız birer parçası haline gelen deyimleri biliyor musunuz? Hadi gelin hem fıkraları hem de dilimize pelesenk olmuş olan deyimleri hatırlayalım.

Parayı Veren Düdüğü Çalar


Anlamı: Parası ödendiği taktirde her şeyin satın alınabileceği anlamına gelir.  

Bir gün Nasreddin Hoca çarşıya giderken mahalledeki çocuklar etrafını sarar. Hepsinin de hocadan bir isteği vardır: Düdük! Hoca çocukların bu masum isteğini önce kabul eder. Çocuklardan yalnızca biri parayı uzatıp “Bana bir düdük alır mısın?” der. Akşam çarşıdan dönen hoca, elinde tek bir düdükle çocukların karşısına çıkar ve düdüğü, parayı veren çocuğa uzatır. “Peki bizim düdüklerimiz nerede?” diye hayıflanan çocuklara ise Hoca’nın cevabı hazırdır: “Parayı veren düdüğü çalar!”

İpe Un Sermek

ipe un sermekAnlamı: İstenilen bir şeyi yapmamak için bahaneler üreterek zorluk çıkarmak.

Genelde ödünç aldığı şeyleri geri vermeyen, verse de kırık dökük halde iade eden komşusu bir gün Nasreddin Hoca’dan ip ödünç ister. Hoca bunun karşılığında eve girip çıkar ve: “İp boşta değil, bizim hanım ipe un sermiş” der. Şaşıran komşusu: “Aman hoca, ne yaptın, ipe un serilir mi hiç?” diye çıkışınca hoca cevap vermekte gecikmez:

“Serilir, neden serilmesin? Vermeye gönül razı olmayınca ipe un da serilir.”

Ye Kürküm Ye

ye kürküm ye

Anlamı: İnsanın kendi özünden çok kılık kıyafetine, dış görünümüne değer verilmesi.

Nasreddin Hoca Akşehir’in ileri gelen beyleri tarafından yemeğe davet edilir. Bu davete günlük kıyafetleriyle giden hocayla kimse ilgilenmez. Buna içerleyen hoca, hemen bulunduğu yeri terk eder ve bir süre sonra en gösterişli kürkünü giyinerek tekrar kapıyı çalar. Hocayı kürküyle karşısında görenler hürmette kusur etmezler ve sofrada baş köşeye oturturlar. Hoca yemeğine başladığında, bir yandan kürkünün kolunu yemeklerin içine batırır, bir yandan da “Ye kürküm, ye” der. Bunu görenler, “Aman Hoca, ne yapıyorsun?” diye sorunca hoca, “Kürksüz adamdan sayılmadık ki. İtibarı o gördü, yemeği de o yesin bari” der.

Yorgan Gitti Kavga Bitti

nasreddin hoca

Anlamı: Anlaşmazlık yaratan şeyin ortadan kalkmasıyla sorunların çözülmesi.

Nasreddin Hoca, soğuk bir kış günü kapısının önünde gürültü işitince meraklanıp sırtında yorganıyla dışarı çıkar. Kapısının önünde birkaç kişinin bağırış çağırış içinde kavga ettiğini görür ve hemen aralarına girer. O sırada içlerinden biri hocanın yorganını kaptığı gibi kaçar. Neye uğradığını şaşıran hoca, kavgayı sonlandırmış bir halde evine dönünce karısı sorar: “Hoca, neymiş o gürültü?” Hoca da “Ne olacak hanım, kavga bizim yorgan yüzündenmiş. Gördün mü bak! Yorgan gitti, kavga bitti!” der.

Dostlar Alışverişte Görsün

dostlar alışverişte görsün

Anlamı: Bir işin laf olsun, gösteriş olsun diye yapılması.

Gün gelir Nasreddin Hoca yumurtacılığa başlar. Fakat çevredekiler, hocanın bu işteki sisteminde bir farklılık sezer. 10 paraya alıp 9 paraya sattığı yumurtalardan ötürü neredeyse iflas edecek olan hocanın bu durumuna dostları dayanamaz: “Hoca, sen ne yapıyorsun? Fazla paraya alıp eksik paraya satıyorsun” Hoca hemen atılır: “Sağ olun, dostlarım sağ olun. Ben ne yaptığımı iyi bilirim, dostlar alışverişte görsün!”

 

YORUM YAP

CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
YAŞA 23 Eylül 2017

Dünya, her yıl 23 Eylül’de gece ile gündüzün sürelerini eşitleyerek bize kış mevsiminin geldiğini haber verir. Halk arasında daha yaygın bir söylemle sonbahar ekinoksu ya da güntün eşitliği olarak da ifade edilen bugün, evrenin kendi içerisindeki muhteşem döngüsünün sadece küçük bir yansıması gibidir. Pek çok ülkede baz alınan bilimsel saate göre 22 Eylül’de, saat 20.02’de gerçekleşen bu olay yılda 2 kez tekrarlanır. Var olan her şeyin bir anlamı ve sonucu olduğunu bize bir kez daha hatırlatan 23 Eylül ekinoksuyla ilgili bilmediğiniz 10 doğruyu öğrenmek ister misiniz?

Her İki Kutup Noktası Da Güneş’i Selamlar

Her yıl ekinoksun olduğu bugünde Kuzey Kutup noktasında kaybolarak batan güneş, aynı anda Güney Kutup noktasında doğmaya başlar. Dünyanın her iki ucu da aydınlatıcımız olan güneşi selamlar ve aydınlanır.

Gündüz ve Gece Tam Olarak Eşitlenmez

Bugüne kadar ekinokslarla ilgili edindiğimiz bilgilere göre bugün her yerde tam olarak 12 saat gece ve 12 saat gündüz olur. Ancak işin aslı öyle değildir. Yapılan ince hesaplamalara göre ekinokslarda dünyanın birçok noktasında gündüz 12 saatten birkaç dakika daha fazla sürebiliyor. Kuzey yarım kürede bulunan birçok noktada, ekinoks günlerinde gece-gündüz eşit bir şekilde gözlemlenmiyor. Bu an genelde 25-28 Eylül tarihleri arasında herhangi bir zamana denk geliyor.


Sonbaharda Hava, İlkbahara Göre Daha Sıcaktır

Ekinoks günlerinin olduğu 21 Mart ve 23 Eylül tarihlerinde dünyanın herhangi bir noktasında ölçüm yaptığınızda her iki tarihte de eşit miktarda güneş ışığı aldığını görürsünüz. Ancak yine de sonbaharda, yani 23 Eylül’de hava, 21 Mart’a göre daha sıcak olur. Bunun sebebi dünyanın yaklaşık olarak yüzde 71’ini kaplayan okyanusların ısınıp soğuması için gereken süredir. Suyun ısınıp soğuması, havadan daha uzun sürer. İşte halk arasında pastırma yazı olarak da bilinen sonbahar sıcaklarının sebebi de budur.

Ekvatorda Gölge Boyu 0 Derece Olur

Ekinoks gününde güneş ışınları, tam öğle vaktinde Ekvator’a 90 derecelik bir açıyla düşer. Bunun için de eğer tam bu vakitte Ekvator’da olsaydınız gölgenizin boyu 0 olurdu. Güneş ışınları bu tarihten itibaren güney yarım küreye dik düşmeye başlar.  

Alacakaranlık Süresi En Aza İner

23 Eylül tarihinde tan süresi de en aza iner. Amerika’da bir araştırma için 4 şehirde alacakaranlık süreleri ölçüldüğünde tan sürelerinin o yılın en kısa zamanına denk geldiği görülmüştür. 23 Eylül alacakaranlığında havanın hem daha erken hem de büyük bir hızla kararmaya başladığı fark edilir.

Dünyanın Ekseni En Dik Halini Alır

Dünyanın kutup noktalarından geçtiği varsayılan çizgi, Güneş’in etrafındaki yörünge çizgisiyle yaklaşık 23 derece 27 dakikalık bir açı yaparak döner. Ekinokslarda ise bu açı 90 dereceye ulaşır. Bu yüzden 21 Mart ve 23 Eylül’de Güneş ışınları dünyaya en dik şekliyle ulaşır ve yeryüzü diğer günlerden daha fazla ısınır.

Göçmen Kuşlar Bu Tarihten İtibaren Göç Etmeye Başlar

Güneş’in gökyüzünde çizdiği yay bugünden itibaren yavaş yavaş güneye kaymaya başlar. Havaların soğuduğunu ve Güneş’in de yön değiştirdiğini fark eden göçmen kuşlar 23 Eylül’le beraber güney yönüne doğru göç etmeye başlar.

Fomalhaut Yıldızı Gökyüzünde Belirginleşir

Fomalhaut Güneş’ten yaklaşık 25 ışık yılı uzaklıkta, oldukça parlak bir yıldızdır. Güneybalığı takımyıldızının en parlak yıldızı olan Fomalhaut, ekinoks itibariyle gökyüzündeki yerini tekrar yer alır. Sözcük anlamı Arapça’da balinanın ağzı anlamına gelen yıldız, sonbahar boyunca ve kış aylarının ilk günlerinde gökyüzünün güneyinde görünür. Belki siz de bakarsanız görebilirsiniz.